Taal

Deze week ben ik begonnen met mijn Zweedse taalcursus (SFI). De eerste week is een soort kennismaking waarin de leraren vooral bezig zijn het niveau van de studenten te bepalen. Dat verschilt nogal. Er zitten twee Chinese meisjes in de klas met wie ik in geen enkele taal kan communiceren... En een vrouw uit Afghanistan die geen woord Zweeds of Engels spreekt. Maar ook Christina uit Estland die hier al lang is en dus heel behoorlijk Zweeds spreekt. En Miguel uit Mexico die Zweeds spreekt met een zwaar Amerikaans accent.

Volgende week mag ik doorstromen naar de echte cursus, op het juiste niveau. Als Nederlander speel je al behoorlijk vals puur door je moedertaal. Nederlands lijkt nu eenmaal sterk op Zweeds. In de geschreven vorm althans. Gesproken lijkt het in niets op Nederlands. Maar tot mijn grote vreugde merk ik dat ik mijn docenten al goed kan verstaan als ze maar rustig spreken. Is mijn jaar Deens studeren toch ergens goed voor geweest...

Ik hou ervan om zoveel verschillende nieuwe mensen te ontmoeten. Zo sprak ik gister met Kaneda. Een Engelsman, die eigenlijk Simon heet, en zijn land onvlucht is omdat hij een hekel aan Britten heeft... En het meisje uit Maleisië dat hier naartoe verhuisd is vanwege een Zweeds vriendje, maar terug verlangt naar Dubai waar ze hiervoor een jaar werkte. Dat zijn toch mooie verhalen. Volgende week hopelijk meer mooie verhalen en vooral veel meer Zweeds als de cursus echt begint.

Voor wie mee wil luisteren: hier vind je een fragment uit het kinderboek dat ik momenteel probeer te lezen over Mumintrollet.

Uppsala

Gister was ik met het vriendje en zijn Nederlandse collega in Uppsala. Een lieflijk klein studentenstadje een kleine 60 km ten noorden van Stockholm. 100.000 inwoners, waarvan 40.000 studenten. Het stikte er dan ook van de fietsers en ze hebben een soort grachten in het centrum; ik voelde me er meteen helemaal thuis.

Beetje informatie voor de volgende keer dat u Triviant speelt:
Uppsala is een echte universiteitsstad. Uppsala Universitet is de oudste universiteit van Scandinavië (1477). Ze bracht beroemde wetenschappers als Linnaeus en Celsius voort. Daarnaast is Uppsala al sinds mensenheugenis het spirituele centrum van Zweden. Schijnbaar woonde oppergod Odin himself er al. De Vikingen hebben er enorme hoeveelheden grafheuvels opgeworpen. Na de kerstening van Zweden zetelde de aartsbisschop in Uppsala. Vandaar ook de indrukwekkende Domkyrkan uit de dertiende eeuw (zie foto). In de kathedraal ligt tout belangrijk dood Zweden begraven: naast de genoemde Linnaeus bijvoorbeeld ook Gustav Vasa, de vader van het moderne Zweden. Hij maakte Zweden in de zestiende eeuw los van de Deense overheersing. De dag van zijn kroning (6 juni) is nog steeds de nationale feestdag hier. Ik vond in een hoekje ook nog een steentje voor Dag Hammarskjöld, beroemde secretaris-generaal van de VN, die in Uppsala opgroeide en studeerde.

Speculaas

Gister was Sinterklaas ook heel even in Stockholm. Hoe ouder ik word, hoe meer ik blijk te hechten aan dit soort tradities en folklore... Dus ging ik voor de gelegenheid speculaasjes bakken, want die hebben ze hier natuurlijk niet.

Het begon heel hoopvol en gezellig:

Maar helaas was dit het resultaat:

For the record: ik kan normaal gesproken heel goed bakken. Maar gister dus duidelijk even niet. Gelukkig had ik ook nog gewoon Sinterklaassnoep van de Hema mee genomen...

Peuters

Zweden zijn gek op kinderen. Het stikt er van. Ik heb geen cijfers, maar volgens mij krijgt de gemiddelde Zweedse vrouw meer en vooral jonger kinderen dan wat ik gewend ben in de meeste andere Europese landen. Hangt ongetwijfeld samen met het genereuze ouderschapsverlof en de goede kinderopvang.

Zweden houden ook heel erg van natuur en buiten zijn. Ze bergwandelen, skiën, zeilen en kamperen wat af. Vooral in de zomer natuurlijk, maar ook als het berekoud is.

De combinatie van deze twee leidt er toe dat Zweden vinden dat kinderen buiten horen te spelen. Weer of geen weer. Vorst of geen vorst. Dat is goed voor je. Daar wordt je hard van. Ik vind er zeker wat voor te zeggen.

Overal in de stad zie je dus klasjes van de kinderopvang onderweg. Vooral parken zijn populair. En het is zo'n schattig gezicht: 10 peuters als een soort Michelinmannetjes in skipakjes gehesen. Met een reflecterend geel hesje er overheen voor de zichtbaarheid en om niet kwijt te raken. Lopen is al niet makkelijk als je drie bent. Maar in zo'n skipak valt het helemaal niet mee. Gelukkig doet vallen ook geen pijn met als dat dons. Ik heb alleen wel medelijden met de juffen; denk je in dat je 10 kinderen in drie lagen kleding, mutsen, wantjes en laarzen moet hijsen...

Fiets

Vandaag een frustrerende fietstocht door de stad gemaakt. Mooie aanleiding voor een verhaaltje over fietsen in Stockholm. Over hoe dat toch steeds net niet zo goed geregeld is als in Nederland. Het gaat wel en het is zeker niet levensgevaarlijk, maar comfortabel is anders.

Wat is er dan allemaal mis? Ze hebben wel fietspaden, maar die eindigen vaak in het niets. Ineens geen fietspad meer; zoek het verder zelf maar uit... Stoplichten gaan nooit automatisch op groen; je moet altijd op een knopje drukken. Bijna geen vrijliggende fietspaden waardoor je op een aparte strook op de rijbaan rijdt, waar de auto's lang niet zoveel rekening met je houden als in Nederland. Overal zijn wegen opgebroken en nergens zetten ze dan bordjes neer naar een alternatieve route (en ik ken de weg nog niet). Auto's staan vaak op het fietspad geparkeerd. Het fietspad wordt trouwens ook nauwelijks sneeuwvrij gehouden.

Ook jammer: mijn superdegelijke stadsfiets is niet echt gebouwd voor de heuvels hier. Hij weegt zeker 20 kilo en dat is wat mij betreft zo'n 15 kilo teveel als je bij een brug omhoog moet fietsen. Daarnaast heeft hij maar drie versnellingen en dat is ook wat mager, want het kan hier echt steil zijn.

Er fietsen hier dan ook lang niet zoveel mensen als bijvoorbeeld in Amsterdam. En als ze het doen vaak met helmen en reflecterende hesjes (ja, ook de volwassenen). Ik denk daardoor ook steeds dat ik te maken heb met fietsende politieagenten, want die zien er in Nederland ook zo uit. Maar hier bestaat dat helemaal niet; politie op de fiets.

Dat niet fietsen hier heeft volgens mij ook te maken met de koude lange winters, die het allemaal nog oncomfortabeler maken. En zeker ook met de kwaliteit van het OV. Het OV is hier echt goed. Je komt bijna overal en snel en vaak. Waarom zou je dan nog fietsen?

Maar ik houd stug vol. Ik houd teveel van fietsen om me de metro in te laten jagen. Hopelijk ligt er over een paar weken een dik pak sneeuw en dan ga ik die maandkaart heroverwegen. Maar voorlopig nog even niet.

Privacy

Naar kan ik er van worden; van de uitholling van de privacy. Al je gegevens digitaal en alles met alles gekoppeld. OV-chipkaart, Elektronisch Patiëntendossier, ID-plicht; het houdt niet op. Maar wat me vooral frustreerd is het gemak waarmee mijn medeburgers hun grondrechten opgeven. "Nee doe maar, ik heb niks te verbergen, alles voor de veiligheid".

Ik las net een goede blog van Marc Chavannes bij het NRC, vandaar.

Alcohol

Afgelopen week onderging ik een Zeer Zweedse Ervaring; ik was in de Systembolaget (het systeembedrijf). De door de overheid gerunde drankmonopolist. Dranken met een alcoholpercentage hoger dan 3,5% mogen alleen daar verkocht worden. Maakt mij verder niet uit. Of ik nou naar een commerciële Gall&Gall ga of naar een door de overheid gerunde Gall&Gall is mij om het even. Het betekent alleen dat je geen wijn in de supermarkt meer kan kopen. Dat is een beetje lastig, maar er valt overheen te komen. Bovendien zijn er veel Systembolagets.

Mijn probleem is dat ik het systeem gewoon niet snap. Ik zou denken dat de Zweden het belangijk vinden om alcohol in overheidshanden te houden omdat het een gevaarlijke drug is en dat je op die manier het gebruik een beetje kan monitoren. Aangezien de overheid geen winstoogmerk heeft, hoeven de Systembolagets niet tot doel te hebben zo veel mogelijk omzet te draaien en kunnen ze dus ook nog eens tegen iemand zeggen "zou u dat nou wel doen?". Maar daar gaat het ze kennelijk niet om, want je kan onbeperkt alcohol kopen. En er wordt ook gewoon reclame voor gemaakt. De Systembolaget gedraagt zich als een echte winkel, die probeert winst te maximaliseren. Check ook de website van de winkel waar je notabene allerlei bij je drank passende recepten op kunt zoeken...

Ondertussen is alcoholisme een soort volksziekte in Zweden. En ook zij die niet alcoholist zijn hebben een nogal obsessieve relatie met het goedje. Een feestje is geen feestje als je niet ladderzat wordt... Er worden nota bene speciale busreizen naar Denemarken georganiseerd om goedkoop drank te kopen. En doordat drank zo duur is en lastig te verkrijgen voor jongeren (er wordt wel altijd op leeftijd gecontroleerd in de Systembolaget) hangt er alleen maar meer een aura van stoer en spannend omheen.

De Systembolaget doet mij een beetje denken aan Holland Casino. Ook in overheidshanden, maar dat merk je ook nergens aan. Gewoon grote billboards in de bushokjes en proberen mensen aan het gokken te krijgen... Waarom we in Nederland alles willen privatiseren, maar het casino nog steeds in overheidshanden is, is mij een raadsel. Begrijp me niet verkeerd, ik ben helemaal niet tegen staatsmonopolies. Maar doe er dan ook iets mee behalve geld verdienen!