Advent

Afgelopen zondag was de eerste advent, het startschot voor de Zweden om helemaal los te gaan op gezellige lichtjes en kerstversiering. Ik ben daar helemaal voor.

In Nederland ben ik zo'n typische puristische snob die elke vorm van kerst vóór 5 december verkettert, maar hier kan het me niet vroeg genoeg beginnen. Het is zó dónker en bovendien koud en vies buiten, dat er niets anders op zit dan binnen heerlijk kitscherig te klooien met lichtjes, kaarsjes, glitters, dennennaalden, warme wijn en zoetigheid.

Ook ik heb zondag dan ook braaf mijn tas met kerstspullen tevoorschijn gehaald. Geen kerstboom, want we zijn niet eens thuis met kerst, maar wel mijn Zweedse adventsterren. Nadat ik die geïnstalleerd heb, heb ik bovendien een on-Zweedse maar niet minder gave Engelse Christmas pudding gemaakt, volgens het recept voor Ultimate Christmas Pudding van Nigella, dat ik helaas niet op het internet vind.

Laat de feestdagen maar komen...

Mobiel

Van de website van T-Mobile: "Je prepaidbeltegoed is onbeperkt houdbaar, behalve als je zes maanden achter elkaar niet belt, je tegoed niet opwaardeert, niet mobiel internet of geen sms’jes verstuurt."

Een week geleden nog had ik mijn Nederlandse sim-kaart gebruikt bij het internetbankieren. Mijn vriend zei toen nog zoiets als "is het niet zo dat je sim-kaart na een half jaar niet gebruiken verloopt?". Ik dacht toen, ja dat is wel zo, maar ik was minder dan een half jaar geleden nog in Nederland, en toen heb ik hem gebruikt. Dus niks aan de hand.

Had ik toen maar iets meer dan twee seconden aan deze gedachtegang besteed. Dan had ik uit kunnen rekenen dat ik precies een half jaar geleden voor het laatst in Nederland was en belde of smste met mijn Nederlandse sim-kaart.

Want afgelopen woensdag stopte ik dat kleine friemelkaartje weer in mijn telefoon en toen zei hij ineens alleen nog maar dit: "SIM card registration failed". Na nog drie pogingen om leven in het stuk elektronica te krijgen drong langzaam de gruwelijke waarheid bij me door: mijn sim-kaart was gedeactiveerd. Ik ben mijn Nederlandse telefoonnummer, dat ik al sinds mensenheugenis heb, kwijt en krijg het nooit meer terug.

Godverdegodver! Hoe kon ik zo dom zijn! En wat zijn dat eigenlijk voor idiote regels? Hoe zo onbeperkt houdbaar behalve als? Ik heb hem toch gebruikt! Ik ontvang er toch sms-jes mee! Waarom telt dat niet?

Ik ben dus boos en ik baal als een stekker en ik haat T-Mobile. En ik kan niet meer bij mijn Nederlandse geld. Ook al zo lekker handig... Hoe boos? Nou zo boos ongeveer.

Arbeid

Tot mijn grote vreugde heb ik nog steeds werk! Mijn derde (!) contract alweer, sleepte ik afgelopen week in de wacht. Artsen Zonder Grenzen Zweden wil graag dat ik in elk geval tot en met augustus volgend jaar blijf. De reden voor het abnormaal hoge aantal van drie contracten in 1,5 jaar is zeer Zweeds.

Ik ben namelijk aangenomen op een vikariat. Een zeer gebruikelijke contractvorm waarbij ik een vaste werknemer vervang. Mijn collega Hannes ging een jaar geleden studeren en vroeg daarom tjänstledighed (onbetaald verlof) aan. Werknemers met een vast contract hebben volgens de Zweedse wet recht op onbetaald verlof mits ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. De gebruikelijkste vormen van tjänstledighet zijn ouderschapsverlof en studieverlof. Dat betekent voor Hannes dat hij maximaal vier jaar mag studeren (of de studie nu relevant is voor het werk of niet) en tijdens die vier jaar op elk gewenst moment zijn oude baan weer op mag eisen.

Na negen maanden verlof kwam Hannes terug (de studie was toch niet wat hij er van gedacht had). Ik mocht toen op een tijdelijk contract blijven (wegens grote achterstanden op de afdeling). Vanaf januari verdwijnt Hannes echter weer (hij heeft een nieuwe studie gevonden) en krijg ik dus weer een nieuw vikariat voor acht maanden.

Deze contractvorm gaf voor mij de Nederlandse insiders/outsiders problematiek geheel nieuwe betekenis. Werknemers met een vast contract hebben in Zweden zoveel rechten, kunnen praktisch niet ontslagen worden. Alle anderen hebben niets. Ik kan er op elk moment uitgegooid worden. Een van de gevolgen is grote inflexibiliteit op de arbeidsmarkt. De werkeloosheid onder jongeren en migranten is torenhoog en ik schat zo in dat de jongeren en migranten die wel werken een groot deel van de tijdelijke contracten invullen.

Het klinkt heel sociaal, veel zekerheid en rechten voor werknemers. Maar het is zekerheid voor de haves, die betaald wordt met onzekerheid voor de have-nots. Aan de andere kant zijn de Zweden nog wel behoorlijk fatsoenlijk met het uitdelen van vaste contracten. Is het in Nederland in sommige branches zowat onmogelijk om nog een vast contract te krijgen, in Zweden is een vaste aanstelling nog steeds de norm. Als je een gewone, niet vikariat positie krijgt en men is na een aantal maanden tevreden over je, dan is het normaal dat je een vast contract krijgt.

Design

Holger.Ellgaard

Sinds ik vijf jaar geleden een paar colleges Deens design volgde in Odense stond hij op mijn verlanglijst; de PH5. Dé Scandinavische keukentafellamp bij uitstek. In de jaren '50 ontworpen door de Deense ontwerper Poul Henningsen.

Het idee is dat de lamp een warm, helder licht geeft op de tafel en tegelijkertijd de omgeving verlicht. Een blauw en een rood vlak aan de binnenkant van de lamp geven het witte licht meer kleur en de verschillende platen van de lamp zorgen ervoor dat je nergens direct in de lichtbron kan kijken, maar dat er zowel een directe lichtstraal naar beneden gaat, als een diffuus licht de rest van de kamer in. Ik val wel voor zo'n verhaal. Bovendien is hij jaren '50 én Scandinavisch, genoeg bijvoeglijk naamwoorden om mijn hebzuchtige kant te doen ontwaken.

Het prijskaartje heeft me echter al die jaren af weten te schrikken. Gelukkig schoten mijn ouders te hulp en kreeg ik hem vorige week voor mijn verjaardag. Ik zit er nog elke dag verrukt naar te kijken. Een echte PH5! Boven mijn keukentafel!

Winter

22 oktober, de eerste sneeuw doet Stockholm aan. Gelijk een fatsoenlijke bui ook. Het blijft zelfs liggen. De herinneringen aan afgelopen winter (de strengste in 20 jaar) zweefden de laatste tijd steeds nadrukkelijker naar de oppervlakte, maar nu kan ik ze echt niet meer negeren.

Ik moet mezelf er weer steeds vaker aan herinneren dat dit het mooiste plekje is waar ik ooit zal wonen. En dat het het daarom allemaal waard is; de lange reistijd, de slechte openbaar vervoer verbindingen, het gebrek aan waterleiding en riolering, het sneeuwruimen.

Dit weekend ga ik eens fatsoenlijke winter voorbereidingen treffen. Handschoenen en muts te voorschijn halen, mijn warme lange wollen onderbroeken opgraven uit een la, checken hoe vol onze septic tank is (dit jaar wil ik hem legen vóór er een meter sneeuw ligt), afhankelijk van de weerberichten voor de komende tijd ook misschien maar vast de winterbanden onder de auto zetten. Een gewaarschuwd eekhoorntje telt voor twee en ik heb vorig jaar bergen ervaring opgedaan. Verwacht het ergste, dan kan het alleen maar meevallen, is mijn motto voor deze winter.

En hij moet op de fiets naar het station vandaag omdat ik 's ochtends vrij ben...

Broeden

Genoeg om over te schrijven zou je denken. Vorige week veegde het Nederlands elftal Zweden van de mat met 4-1 ondanks (of misschien dankzij) de Zweedse overmoed voor de wedstrijd. Geert Wilders wil dat de in Göteborg geboren staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner afstand doet van haar Zweedse nationaliteit. Er waren kortom wel wat Nederlands-Zweedse links te leggen binnen mijn interessesfeer.

Maar beide akkefietjes voelen niet heel actueel meer en van het weekend was ik te druk. Er moest een verjaardag gevierd worden (de mijne) en er moesten ouders geëntertaind worden.

Ik broed op een nieuw stukje en wens iedereen ondertussen een heerlijke herfstweek.

Regering

Na één ultralange en één ultrakorte formatie presenteerden zowel Nederland als Zweden afgelopen week hun nieuwe rechtse minderheidskabinet. Vinden we in Nederland dat daar gedoogakkoorden bij gesloten moeten worden, in Zweden gokt men er gewoon op dat het allemaal wel wat los zal lopen. Premier Reinfeldt heeft zich niet van te voren verzekerd van parlementaire meerderheden voor zijn beleid, maar gaat gewoon tijdens de rit onderhandelen. In Zweden zijn minderheidsregeringen de gewoonste zaak van de wereld. In de praktijk krijgen de grote partijen meestal toch wel wat ze willen. Een hele andere parlementaire cultuur.

Ondertussen probeert de vers geïnstalleerde Rijksdag zich aan te passen aan de nieuwe partij in hun midden, de extreem-rechtse Sverigedemokraten (SD). En dat gaat nogal spastisch. Afgelopen week werd bijvoorbeeld de nieuwe Kamervoorzitter gekozen. De Sociaaldemokratische kandidaat trok zich voor de verkiezing al terug omdat hij niet het risico wilde lopen met steun van de SD gekozen te worden. Ergo kreeg de grote rechtse middenpartij, Moderaterna, het Kamervoorzitterschap op een presenteerblaadje aangeboden. Wat mij betreft een beetje té principieel gespeeld door de Sociaaldemokraten.

Als de linkse oppositie voortaan uit principe nooit meer een besluit wil nemen met steun van de SD, dan moeten ze dus altijd de rechtse minderheidsregering steunen. Dan verkoop je je huid wel heel goedkoop. Het is tenslotte een minderheidsregering en voor je steun moet je dus wel wat terug kunnen krijgen.

De SD veroorzaakte nog een relletje deze week. Tijdens de mis die bisschop Eva Brunne hield voor het nieuwe parlement en de nieuwe regering (geheel volgens traditie, met de koning present), stormde de gehele SD-fractie de kerk uit toen de bisschop begon te prediken over gelijkheid en antiracisme. Ik vond het een behoorlijk Wilderiaanse actie en was weinig verbaasd. Wat me des te meer verbaasde waren de foto's bij de krantenartikelen. Jimmie Åkesson, partijleider voor SD, was namelijk in klederdracht (!!) naar de mis gekomen. SD is toch duidelijk meer een traditioneel nationalistische partij dan de PVV. Ik kan me niet voorstellen welke kiezers ze hiermee denken te behagen, behalve misschien hele enge Blut und Boden neonazi's.