Skärgård

De zomer is aangebroken in Midden-Zweden. Het is al weken heerlijk zonnig weer en dit weekend waren de temperaturen voor het eerst ook ruim boven de 20 graden. Eindelijk begrijp ik weer waarom we zo ver van de stad zijn gaan wonen. Zodra ik vrij heb en buiten zit op het terras voor ons huis met uitzicht over de zee en de eilanden voelt het of ik vakantie heb.

We zijn er de laatste tijd veel op uit getrokken, de archipel (skärgård) in met Nederlandse en Zweedse vrienden, en ik kan niet genoeg benadrukken hoe gaaf de Zweedse oostkust is. Voor de kust van Stockholm, in de Oostzee, liggen honderden, duizenden kleinere en grotere eilandjes. Het is er zo vredig, zo mooi met al die rotsen en het water, het ruikt er heerlijk naar droge dennenbossen en soms een beetje naar zee. Verder naar het noorden en zuiden is het zo mogelijk nog beter, want dezelfde eilandjes, maar nog minder mensen. Ideaal voor zeilen en kajakken of gewoon voor over de rotsen klauteren en picknicken.

Zo'n luxe om dat vlak voor je deur te hebben.

Primeur

Drie keer raden welke primeur ik vandaag gegeten heb!
Asperges?
Nee!
Aardbeien?
Nee!
Aardappels?
Nee!

Jonge dennennaalden (granskott). De dennenbomen zijn hier aan het uitlopen. Aan het uiteinden van de takken ontspruiten nu de jonge frisgroene nieuwe dennennaalden in mooie kleine bosjes. Ik had nooit bedacht dat je dat kan eten, maar Zweden zijn experts in bosdingen die je kan eten en een Zweedse collega had zijn tuin leeggeplukt en meegenomen, dus toen moest ik proeven. Dat viel niks tegen. Zurig, bijna citrusachtig en bossig. Goed in salades kan ik me indenken. Maar volgens mij snacken Zweden het vooral tijdens boswandelingen.

Bärlauch

Het paasweekend was heerlijk. Mooie bruiloft inclusief gelukkig bruidspaar. Mijn melkwitte Zweedse winterhuid roodverbrand omdat ik er natuurlijk niet aan gedacht had zonnebrandcreme in te pakken. Nog drie dagen spierpijn in mijn kuiten gehad van het rondslenteren in en rond de Habsburgse paleizen.

De ontdekking van het weekend was echter bärlauch. Dit blijkt dé Oostenrijkse paasdelicatesse bij uitstek te zijn. En nog vegetarisch ook; best bijzonder in het land van de gigantische schnitzels. En laat ik niet vergeten te melden dat ik het superlekker vond!

Het duurde even voor ik ter plekke op mijn mobieltje tevoorschijn gegoogeld had wat het was, maar het blijkt daslook te zijn. Een kruid dat tussen april en mei in het bos groeit, sterk naar knoflook ruikt en subtiel naar knoflook smaakt. De Oostenrijksers maken er vaak soep van maar ik heb ook risotto met bärlauch en pasta met bärlauchpesto gezien.

In het park van slot Laxenburg kwamen we het vervolgens in overvloed tegen.

Pasen

Aangezien Goede Vrijdag een feestdag is, heb ik vandaag al de halve dag vrij gekregen (niet vragen, zo werkt dat gewoon in Zweden). Ik kan dus fijn vroeg naar huis om spullen te pakken, want we gaan een weekend naar Wenen om een bruiloft bij te wonen (het is ongelofelijk hoeveel mensen van mijn generatie tegenwoordig trouwen, maar dat is een ander onderwerp dat misschien wel eens een eigen blog waard is).

Dus geen Zweeds Pasen voor mij. Geen paasheksen, geen gekleurde paasveren in struiken en bomen en vooral ook geen overdaad aan snoep. Want snoep (godis) is het voornaamste kenmerk van Zweeds Pasen. Kinderen (maar ook volwassenen) krijgen een groot ei gevuld met snoep voor Pasen. Volgens de lokale tandartsenbond eten de negen miljoen inwoners van Zweden rond Pasen gezamenlijk zo'n 6000 ton snoep (!!!).

Zweden eten sowieso ongelofelijke hoeveelheden snoep. Elke zaterdag is het bijvoorbeeld heel gebruikelijk dat kinderen snoep krijgen. Wederom volgens de Zweedse tandartsen eet het Zweedse volk elk jaar zo'n 153 miljoen kilo snoep. Dat is gemiddeld 17 kilo per persoon. Behoorlijk ongelofelijk. Ik denk dat ik misschien net aan 1 kilo kom. En dan moet ik zeggen dat de hoeveelheid snoep die ik eet exponentieel toegenomen is sinds ik in Zweden woon. Gewoon omdat het veel beschikbaarder is (in de supermarkt) en iedereen het steeds eet (bijvoorbeeld op kantoor).

Glad Påsk!

Lunch

In Nederland is lunch twee boterhammen met kaas en als je mazzel hebt soep of wat salade. Een Zweed heeft echter niet echt gegeten als hij niet iets warms gehad heeft. Vorige maand was het hele kantoor op studiebezoek bij het zusterkantoor in Oslo. De Noren eten niet warm tussen de middag. Aanleiding voor mijn Zweedse collega's om al een week van te voren en nog een week na terugkeer te klagen over die idiote Noren en hun inferieure eetgewoonten.

Er bestaat in Stockholm dan ook een levendige markt met lunchrestaurantjes om alle Zweedse arbeiders van een warme maaltijd te voorzien. Mijn collega´s klagen ook hierover altijd steen en been. Aangezien ons kantoor niet zo centraal ligt is de keuze namelijk beperkt, maar er zijn toch altijd nog een stuk of 10 opties binnen 10 minuten lopen. Italiaans, Chinees, Sushi, twee meer traditionele Zweden, Indiaas, Thais. Voor ongeveer 7,5 euro krijg je er warm eten, iets te drinken en altijd knäckebröd met boter en een saladebar. De combinatie sushi met knäckebröd werkt altijd een beetje op mijn lachspieren, maar Zweden zijn, het moge duidelijk zijn, nogal traditioneel wat hun voedsel betreft en bij je lunch hoor je brood en boter te krijgen! En dan is er natuurlijk nog de supermarkt met een groot assortiment best aardige magnetronmaaltijden.

Voor wie geen tijd of geld of zin heeft om elke dag uit eten te gaan, is het mogelijk kliekjes mee te nemen van huis. In het keukentje in ons kantoor staan vijf magnetrons om al die matlådor met kliekjes op te warmen. Ik heb me inmiddels helemaal aangepast en heb mezelf aangeleerd om 's avonds wat extra te koken en dat in plastic bakjes te stoppen voor de lunch. In het begin nam ik nog wel eens gesmeerde boterhammen mee van thuis, maar dat is zo tegennatuurlijk voor de Zweden, dat ze er allemaal continu commentaar op moesten leveren. Dus daar ben ik maar mee opgehouden.

Paneer

Ik was eigenlijk van plan over iets heel anders te schrijven, maar ik ben zo enthousiast over mijn zojuist zelfgemaakte Indiase kaas dat ik de wereld daar heel graag over wil vertellen. Wat wil namelijk het geval? Het is idioot makkelijk en snel om zelf paneer te maken!

Ik ben gek op Indiaas eten. Vegetarische opties in overvloed, alles is met saus, lekker kruidig en ze stoppen er vaak lekkere blokjes verse kaas in; paneer. Probleem met paneer is dat het slecht verkrijgbaar is in West-Europa. Probleem in Zweden is bovendien dat er een schrijnend gebrek is aan goede Indiase restaurants. Ik heb er een stuk of wat geprobeerd maar heb het inmiddels opgegeven. Ik raak elke keer zo teleurgesteld. Het eten is er niet duur, maar niet zo kruidig als ik het wil hebben en veel te zoet en alle groenten komen uit blik. Ik heb dus al maanden een ongezond tekort aan Indiaas voedsel in mijn dieet.

Hoe dan ook. Gister had ik een Perzisch rijstgerecht gemaakt met rijst, groene linzen, rozijnen, boter en saffraan. Terwijl ik het zat te eten bedacht ik me dat het heel lekker zou zijn met paneer erbij. Er was nog veel over, dus ik vandaag in de supermarkt weer vergeefs naar paneer gezocht voor erbij. Tot we bedachten dat je het ook zelf kan maken.

Thuis het recept tevoorschijn gehaald (uit Madhur Jaffrey's vegetarische gerechten) en aan de slag gegaan. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe idioot makkelijk het ging en hoe ongelofelijk ik onder de indruk was van het resultaat.

Recept:
Breng 2 liter volle melk aan de kook. Voeg 4 el citroensap toe. Eventueel een beetje extra als de melk nog niet gaat schiften. Roer een beetje en wacht tot de melk goed geschift is. Giet het mengsel door een vergiet met een schone theedoek erin. Laat een paar minuten uitlekken. Roer er eventueel een paar eetlepels kruiden door. Neem de theedoek uit het vergiet en draai hem op zodat je nog meer vocht uit de kaas drukt. Leg de kaas in de theedoek in de gootsteen tussen twee snijplanken, eventueel verzwaard (bijvoorbeeld met een zware pan of zoiets op de bovenste snijplank). Laat nog 5 minuten uitlekken. Klaar!

Vervolgens kan je het in blokjes snijden en door je Palak Paneer (hilarisch how-to-filmpje hier) roeren of bijvoorbeeld in plakjes snijden en bakken. Op voor je er een foto voor op je blog van kan maken...

Lynx

Zie de website van deze Zweedse jachtfantast voor meer heerlijke foto's

Vorig jaar wond ik me al enorm op over de wolvenjacht in Zweden. Onlangs ontdekte ik dat ook de lynx in Zweden ijverig bejaagd wordt. Daar ben ik zo mogelijk nog veel bozer over.

Ik kan ergens nog begrijpen dat mensen zich onveilig voelen als hun huis in het territorium van een roedel wolven ligt. De angst voor wolven is diepgeworteld in onze cultuur (denk bijvoorbeeld Roodkapje, de drie biggetjes en andere folklore van Grimm) en een groep hongerige wolven ís ook potentieel gevaarlijk voor de mens of toch in elk geval voor zijn vee.

Maar de lynx is zo schuw dat je als mens heel erg veel mazzel moet hebben om er überhaupt ooit een te zien te krijgen. Laat staan dat zo'n grote kat je aanvalt. En ze eten voornamelijk reetjes, hazen en grote vogels. Oftewel, daar heeft de mens ook behoorlijk weinig last van.

En toch is er van hoger hand besloten dat er dit jaar weer tientallen af te schieten in Zweden. Om het bestand op peil te houden. Terwijl eigenlijk niemand echt weet hoeveel lynxen er eigenlijk zijn. Juist omdat ze zo schuw zijn is het heel lastig om ze fatsoenlijk te tellen. Men zoekt sporen en uitwerpselen en probeert daaruit te extrapoleren hoeveel dieren dat ongeveer zijn. De jachtlobby is nogal sterk in Zweden.

Wat mij betreft zou de Europese Unie een stokje moeten steken voor deze onzin. De natuur die de Zweden op deze manier verkwanselen is niet alleen van hun. De Scandinavische wildernis is een van de laatste echte ongerepte natuurgebieden van Europa, daar moeten we zuinig op zijn. Inclusief zeldzame dieren.