Design

Holger.Ellgaard

Sinds ik vijf jaar geleden een paar colleges Deens design volgde in Odense stond hij op mijn verlanglijst; de PH5. Dé Scandinavische keukentafellamp bij uitstek. In de jaren '50 ontworpen door de Deense ontwerper Poul Henningsen.

Het idee is dat de lamp een warm, helder licht geeft op de tafel en tegelijkertijd de omgeving verlicht. Een blauw en een rood vlak aan de binnenkant van de lamp geven het witte licht meer kleur en de verschillende platen van de lamp zorgen ervoor dat je nergens direct in de lichtbron kan kijken, maar dat er zowel een directe lichtstraal naar beneden gaat, als een diffuus licht de rest van de kamer in. Ik val wel voor zo'n verhaal. Bovendien is hij jaren '50 én Scandinavisch, genoeg bijvoeglijk naamwoorden om mijn hebzuchtige kant te doen ontwaken.

Het prijskaartje heeft me echter al die jaren af weten te schrikken. Gelukkig schoten mijn ouders te hulp en kreeg ik hem vorige week voor mijn verjaardag. Ik zit er nog elke dag verrukt naar te kijken. Een echte PH5! Boven mijn keukentafel!

Winter

22 oktober, de eerste sneeuw doet Stockholm aan. Gelijk een fatsoenlijke bui ook. Het blijft zelfs liggen. De herinneringen aan afgelopen winter (de strengste in 20 jaar) zweefden de laatste tijd steeds nadrukkelijker naar de oppervlakte, maar nu kan ik ze echt niet meer negeren.

Ik moet mezelf er weer steeds vaker aan herinneren dat dit het mooiste plekje is waar ik ooit zal wonen. En dat het het daarom allemaal waard is; de lange reistijd, de slechte openbaar vervoer verbindingen, het gebrek aan waterleiding en riolering, het sneeuwruimen.

Dit weekend ga ik eens fatsoenlijke winter voorbereidingen treffen. Handschoenen en muts te voorschijn halen, mijn warme lange wollen onderbroeken opgraven uit een la, checken hoe vol onze septic tank is (dit jaar wil ik hem legen vóór er een meter sneeuw ligt), afhankelijk van de weerberichten voor de komende tijd ook misschien maar vast de winterbanden onder de auto zetten. Een gewaarschuwd eekhoorntje telt voor twee en ik heb vorig jaar bergen ervaring opgedaan. Verwacht het ergste, dan kan het alleen maar meevallen, is mijn motto voor deze winter.

En hij moet op de fiets naar het station vandaag omdat ik 's ochtends vrij ben...

Broeden

Genoeg om over te schrijven zou je denken. Vorige week veegde het Nederlands elftal Zweden van de mat met 4-1 ondanks (of misschien dankzij) de Zweedse overmoed voor de wedstrijd. Geert Wilders wil dat de in Göteborg geboren staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner afstand doet van haar Zweedse nationaliteit. Er waren kortom wel wat Nederlands-Zweedse links te leggen binnen mijn interessesfeer.

Maar beide akkefietjes voelen niet heel actueel meer en van het weekend was ik te druk. Er moest een verjaardag gevierd worden (de mijne) en er moesten ouders geëntertaind worden.

Ik broed op een nieuw stukje en wens iedereen ondertussen een heerlijke herfstweek.

Regering

Na één ultralange en één ultrakorte formatie presenteerden zowel Nederland als Zweden afgelopen week hun nieuwe rechtse minderheidskabinet. Vinden we in Nederland dat daar gedoogakkoorden bij gesloten moeten worden, in Zweden gokt men er gewoon op dat het allemaal wel wat los zal lopen. Premier Reinfeldt heeft zich niet van te voren verzekerd van parlementaire meerderheden voor zijn beleid, maar gaat gewoon tijdens de rit onderhandelen. In Zweden zijn minderheidsregeringen de gewoonste zaak van de wereld. In de praktijk krijgen de grote partijen meestal toch wel wat ze willen. Een hele andere parlementaire cultuur.

Ondertussen probeert de vers geïnstalleerde Rijksdag zich aan te passen aan de nieuwe partij in hun midden, de extreem-rechtse Sverigedemokraten (SD). En dat gaat nogal spastisch. Afgelopen week werd bijvoorbeeld de nieuwe Kamervoorzitter gekozen. De Sociaaldemokratische kandidaat trok zich voor de verkiezing al terug omdat hij niet het risico wilde lopen met steun van de SD gekozen te worden. Ergo kreeg de grote rechtse middenpartij, Moderaterna, het Kamervoorzitterschap op een presenteerblaadje aangeboden. Wat mij betreft een beetje té principieel gespeeld door de Sociaaldemokraten.

Als de linkse oppositie voortaan uit principe nooit meer een besluit wil nemen met steun van de SD, dan moeten ze dus altijd de rechtse minderheidsregering steunen. Dan verkoop je je huid wel heel goedkoop. Het is tenslotte een minderheidsregering en voor je steun moet je dus wel wat terug kunnen krijgen.

De SD veroorzaakte nog een relletje deze week. Tijdens de mis die bisschop Eva Brunne hield voor het nieuwe parlement en de nieuwe regering (geheel volgens traditie, met de koning present), stormde de gehele SD-fractie de kerk uit toen de bisschop begon te prediken over gelijkheid en antiracisme. Ik vond het een behoorlijk Wilderiaanse actie en was weinig verbaasd. Wat me des te meer verbaasde waren de foto's bij de krantenartikelen. Jimmie Åkesson, partijleider voor SD, was namelijk in klederdracht (!!) naar de mis gekomen. SD is toch duidelijk meer een traditioneel nationalistische partij dan de PVV. Ik kan me niet voorstellen welke kiezers ze hiermee denken te behagen, behalve misschien hele enge Blut und Boden neonazi's.

Herfst

Herfstpoes

Hoera! Het is weer herfst! Voor veel Zweden een wat trieste constatering. Het wordt namelijk weer kouder en vooral donkerder. Maar de herfst heeft ook een positief randje. Het najaar is namelijk ook dé tijd om erop uit te trekken en paddenstoelen te verzamelen. Een nationale hobby in Zweden. Cantharellen en trechtercantharellen zijn favoriet.

Ik was nogal verbaasd over de cultuur van uit de natuur eten. Allerhande bessen plukken in het wild, is bijvoorbeeld ook een liefhebberij. Vissen, en in mindere mate jagen, zijn ook veel beoefende activiteiten. Voor de Hollandse stadsbewoner toch een beetje gek, maar het past wel heel erg in de West-Europese trend van ecologie en vooral lokaalgeproduceerd.

Vorig weekend ben ik, om me eens antropologisch wat meer in het fenomeen te verdiepen, met de lokale natuurvriendenvereninging het nabije bos ingegaan om paddenstoelen te verzamelen. Een erg Zweedse ervaring, kan ik u vertellen. En het waren niet eens alleen maar bejaarden die meeliepen. In Zweden is paddenstoelen plukken blijkbaar echt iets voor alle leeftijden.

Maar liefs vijf verschillende eetbare paddestoelen kan ik nu herkennen! Beetje jammer alleen dat de heerlijke cantharellen zo populair zijn dat ze in Stockholm en omgeving nauwelijks meer in het bos te vinden zijn. Daar moet je dus alsnog voor naar de supermarkt.

Zelfgeplukte Zwarte Trompet

Schaamte

Zweden is vanochtend wakker geworden met een kater. De extreem-rechtse Sverigedemokraterna (SD) hebben genoeg stemmen gehaald om over de kiesdrempel van 4% heen te kunnen stappen en komen in het parlement.

De centrum-rechtse regering heeft net niet genoeg stemmen gehaald voor een eigen meerderheid. Het wordt dus nog een interessante formatie. Minister-president Reinfeldt heeft gezegd niet met SD te gaan praten en heeft voorkeur voor samenwerking met Miljöpartiet. Miljöpartiets gewenste rood-groene coalitie heeft echter geen kans om te regeren, dus die partij heeft weinig zin om met Reinfeldt te praten. Een gesprek zal er echter toch wel van komen de komende dagen, er is niet echt een andere optie voor een majoriteitsregering.


De Zweden zijn ondertussen geschokt en verdrietig over de winst van SD. Schaamte en onbegrip overheersen onder mijn collega's. Anderen die zich schamen houden momenteel een spontane demonstratie bij het parlementsgebouw.

Gestemd

Ik heb mijn burgerplicht volbracht. Niet alleen Afghanistan mag naar de stembus dit weekend. Ook de Zweden houden verkiezingen. Ik heb gestemd voor mijn gemeente en de provincie. De landelijke verkiezingen zijn alleen weggelegd voor staatsburgers.

Ik vond het een mooie ervaring om eens verkiezingen in een ander land te mogen meemaken, en ook daadwerkelijk te mogen stemmen. Alles is ongeveer hetzelfde en toch is alles anders. Alleen al technisch. Ik had er nooit zo bij stilgestaan dat je zo'n verkiezing natuurlijk op heel veel verschillende manieren kunt vormgeven.

Zo vond ik het bijzonder dat ze hier alle verkiezingen op dezelfde dag houden (hoe werkt dat eigenlijk als een kabinet valt?). Ook interessant is dat je hier al drie weken van te voren kan stemmen. Van 1 tot 19 september kon je al overal in het land je stem uitbrengen, als je je oproepkaart en ID maar bij je had.

Nog een grappig detail: ze hebben hier niet één stembiljet. Alle partijen drukken hun eigen stembiljetten en je stopt alleen het biljet van de partij van je keuze in je eigen stemenvelop. Met of zonder kruisje voor een naam, want je hoeft hier niet op een persoon te stemmen, je mag ook gewoon op een partij stemmen.

De uitslag wordt spannend. Het lijkt er namelijk op dat geen van beide blokken een absolute meerderheid gaat halen. Er zijn namelijk ook nog drie partijen die buiten het bloksysteem vallen, die ook een paar procent meepikken. En wat gebeurt er dan? Gaat de Miljöparti het rechtse blok aan een meerderheid helpen, of de Folkparti het linkse blok? Of komen de extreem-rechtse Sverigedemokraterna in de rijksdag en gaan de rechtse partijen met hen regeren? Om acht uur sluiten de stembussen, eens zien of ze hier ook exitpolls hebben...